E-sigaret kankerverwekkend?
Eind Maart zagen we in diverse media de titel in berichten opdoemen “Vapen veroorzaakt waarschijnlijk kanker”. Er zou nieuw onderzoek zijn gepubliceerd, waaruit dit zou blijken. Op dit onderzoek valt echter nogal wat af te dingen, waarbij de conclusie erg prematuur blijkt te zijn. Natuurlijk wordt dat niet gemeld door diezelfde media, want de sensatie zou er dan natuurlijk een beetje vanaf zijn.
Bernard W. Steward et al. (ofwel, en anderen), produceerden hun stuk aan de hand van eerder gepubliceerde onderzoeken en data over de periode van 2017 tot en met 2025. Met de stukken die ze ‘zorgvuldig’ uit die periode selecteerden menen ze het volgende te hebben bewezen:
Natuurlijk kopte de media dit gelijk door in allerlei artikelen zonder eens goed te kijken hoe deze conclusie tot stand kwam. Gelukkig zijn er ook “Bias analisten” ( mensen die kijken hoe wetenschappelijk onderzoek tot stand komt en of de conclusie ook overeenkomt met de data, en of er geen verstoringen zijn in het statistische en methodologische proces van het onderzoek ) en andere wetenschappers die dit onderwerp onder hun hoede hebben. Zij publiceren hun kritieken op onderzoeken op wetenschappelijke “peer-to-peer” websites, of bijvoorbeeld, speciaal voor wetenschapsjournalisten bedoeld, de Science Media Centre website. ( Britse origine ).
We zien dat mainstream media, zoals nu.nl wel onderzoeken oppakt van science paper websites, maar nooit de kritieken op die onderzoeken meeneemt. Je komt als lezer van nieuws dan dus in aanraking met slechts één kant van het verhaal en dat is nooit een wenselijke optie. Reacties van lezers naar bronverwijzingen die een dergelijk artikel bekritiseren worden bij nu.nl er blijkbaar uitgefilterd en niet gepubliceerd.
Wat zijn dan de kritieken op dit onderzoek en de conclusie ervan?
Op Science Media Centre hebben tal van experts op het gebied van e-sigaretten, vapes en nicotine ( ofwel Tabaksschade beperking en nicotine vervangende therapieën ) hun zegje hierover gedaan. We hebben voor uw gemak de Engelstalige SMC site door google laten vertalen. Dit is de in het Nederlands vertaalde SMC site met de reacties op het onderzoek wat de mainstream media u niet wilde laten weten.
Enkele quotes van deze expert-site aangaande de betreffende publicatie zijn:
“De conclusies van het onderzoek zijn misleidend. De auteurs specificeren al vroeg dat ze geen vergelijking maken tussen vapers en rokers. Hierdoor kunnen ze de detectie van elke hoeveelheid van een verdachte chemische stof, hoe verwaarloosbaar ook, presenteren als ‘kankerverwekkend’”
“Vapen levert nicotine in hoeveelheden die vergelijkbaar zijn met roken, maar belangrijker nog, ondanks wat de auteurs van dit overzicht suggereren, is nicotine geen kankerverwekkende stof. Wat het artikel beschrijft in de secties die betrekking hebben op lichaamsreacties in plaats van de detectie van chemicaliën, zijn voornamelijk verschillende effecten van nicotine, en vaak ook van nicotineoverdosering. Dit is grotendeels gebaseerd op studies met gestreste proefdieren die onvrijwillig, chronisch en extreem hoge doses kregen toegediend. De aldus opgewekte effecten zijn niet relevant voor vrijwillig nicotinegebruik door mensen.” (Professor Peter Hajek, hoogleraar klinische psychologie en directeur van de Health and Lifestyle Research Unit aan de Queen Mary University of London)
en ook….
“Deze beschrijvende review is om verschillende redenen problematisch en doet buitengewone beweringen die niet door de gegevens worden ondersteund.”
“De auteurs doen geen poging om kritisch in te gaan op de studies die ze beoordelen (of om de beperkingen van hun eigen beoordeling te vermelden). Dit blijkt uit de opname van verschillende studies die beweren aan te tonen dat e-sigaretten kanker veroorzaken, studies die in het verleden zwaar bekritiseerd zijn vanwege methodologische problemen (waaronder referenties 8, 66 en 116). De opname van specifieke casusrapporten (referenties 58 en 59) onderstreept verder de selectieve interpretatie van de auteurs, aangezien eerdere beoordelingen van dergelijke casusstudies hebben gewaarschuwd voor overinterpretatie en hebben benadrukt dat het klinische bewijs over dit onderwerp beperkt en onvoldoende is om beweringen te ondersteunen dat e-sigaretten mondkanker veroorzaken
1. Deze neiging tot overschatting van de zekerheid wordt versterkt door het feit dat de auteurs verwijzen naar nicotine als mogelijk kankerverwekkende stof, terwijl het door het IARC niet eens als kankerverwekkend wordt erkend.” ( Professor Lion Shahab, hoogleraar gezondheidspsychologie en mededirecteur van de UCL Tobacco and Alcohol Research Group aan het University College London )
en dan deze…
Het is belangrijk om van meet af aan te benadrukken dat dit geen nieuw onderzoek is, noch een gestructureerde systematische review. Het is formeel geen nieuw onderzoek, maar kan worden beschouwd als een opiniestuk of een overzicht waarin verschillende studies over het onderwerp worden gecombineerd.
“Ik denk dat het interessant kan zijn voor onderzoekers op het gebied van volksgezondheid, maar het kan misleidend zijn als het aan het publiek wordt gepresenteerd als bewijs voor een verband tussen vapen en kanker.” ( Dr. Baptiste Leurent, universitair hoofddocent medische statistiek aan UCL )
maar ook…
“Dit werk voldoet niet aan de methodologische verwachtingen voor bewijssynthese en dient daarom met de nodige voorzichtigheid te worden geïnterpreteerd. Zowel Cochrane als Campbell stellen gedetailleerde methodologische eisen voor een robuuste bewijssynthese – aan geen enkele daarvan wordt in dit werk voldaan. De manier waarop gegevens zijn verzameld en studies zijn geselecteerd is ondoorzichtig, er heeft geen uniforme en transparante kritische beoordeling van het bewijs plaatsgevonden, de synthese is beperkt tot een beschrijving van de gerapporteerde onderzoeksresultaten, kwantitatieve gegevens zijn kwalitatief behandeld zonder rechtvaardiging. Er is geen poging gedaan om het algehele risico op bias, precisie, inconsistentie, selectieve rapportage of publicatiebias te overwegen, zoals doorgaans vereist is voor het ontwikkelen van evidence-based richtlijnen. Het is daarom onmogelijk om vast te stellen of de conclusies gebaseerd zijn op robuust bewijs of slechts op meningen.” ( Dr. Gavin Stewart, co-voorzitter en statistisch redacteur van de Campbell Collaboration Methods-groep en lector in interdisciplinaire bewijssynthese aan de Universiteit van Newcastle )
en als laatste voorbeeld:
“Dit artikel voegt in feite niets toe wat we nog niet weten, maar citeert selectief studies (en laat vele andere studies weg die de beweringen van de auteurs tegenspreken), waardoor de lezer op het verkeerde spoor wordt gezet.”
“Geen van hun mechanistische studies (waaruit selectief wordt geciteerd) is gevalideerd als daadwerkelijke risicovoorspellers bij mensen, en het feit dat de auteurs dit niet erkennen, leidt tot schadelijke conclusies.” ( Professor Peter Shields, emeritus hoogleraar medische oncologie aan de Ohio State University )
Zoals u kunt lezen valt er nogal wat af te dingen op het betreffende onderzoek en er is dan ook geen reden om nu direct in de stress te schieten. Het is wachten op een echt gedegen onderzoek door wetenschappers die weten waar ze mee bezig zijn, wat in een realiteitssetting is uitgevoerd zonder belangenverstrengeling of (politieke) beleidsdruk of andere bias. Zo’n onderzoek zou namelijk juist wel nuttig kunnen zijn voor hen die nu een e-sigaret of vape gebruiken.
Voor wat betreft de media; bedenk dat angst-kopteksten werken als “click-bait” en ook dat bij dit soort wetenschappelijke journalistiek meestal niet het gehele verhaal wordt vertelt. Voor de pretentie dat media objectief zou zijn is dit eigenlijk wel een beetje beschamend.
We besluiten dit opiniestuk met het volgende: E-sigaretten blijven in hun hoedanigheid ook schadelijk voor de gezondheid en is alleen geschikt voor rokers. Rook je niet, ga dan niet vapen!